Przejdź do głównej zawartości

Tajemnica herbu z monet 1624 - 1632

Herb Półkozic 

Jest herbem, którego zobaczymy na awersie każdego z szóstaków opisanych w poprzednim poście. Początkujący numizmatyk pewnie zastanawiał się dlaczego czyiś herb umieszczono na tak ważnej monecie i to pod popiersiem władcy. Dzisiaj mamy ministra skarbu, finansów i szefa banku centralnego, wtedy natomiast te funkcje w Polsce pełnił Podskarbi wielki koronny.


Herb Półkozic z Kroniki polskiej M.Bielskiego 1597



Hermolaus Ligęza

Pełnił rolę Podskarbiego wielkiego koronnego od 1624 do swej śmierci w 1632 roku. Nie wiemy o nim zbyt wiele. Zagadką pozostaje jego data urodzenia i okoliczności śmierci. Wiadomo, że był on przedstawicielem bogatego i walecznego rodu szlacheckiego. Miał smykałkę do interesów i był uczciwym i sprawiedliwym człowiekiem. Z tych powodów zapisał się w historii Polski jako marszałek Trybunału Głównego Koronnego i Kasztelan zawichojski. Miał na własność chorągiew kozacką, do której należący żołnierze prawdopodobnie wraz z nim wzięli udział w wojnie Polsko - szwedzkiej (1626 - 1629).  Jako podskarbi wielki koronny miał wiele obowiązków. Pozwoliłem sobie wkleić z Wikipedii listę jego obowiązków .
Statut Aleksandra Jagiellończyka z 1504 roku określał zakres działania tego urzędu.
  • Podskarbi miał strzec klejnotów koronnych, w tym koron królewskich (w XVII wieku zastąpił go w tym kustosz koronny).
  • Miał zarządzać skarbem publicznym, jego wydatkami i przychodami. W 1590 roku sejm rozdzielił skarb publiczny na skarb królewski (który oddano pieczy podskarbiego nadwornego koronnego) i skarb państwowy pod kontrolą podskarbiego wielkiego.
  • Kontrolował też finanse publiczne i emitował monetę jako zwierzchnik mennic państwowych.
  • Do 1717 roku wypłacał też żołd wojsku, po tym roku kontrolował ściąganie podatków, z których opłacana była armia. Od 1578 roku sejmy wybierały delegatów, którzy razem z podskarbim decydowali o wydawaniu środków państwowych. Od 1613 roku kontrolę nad skarbem przejął Trybunał Skarbowy Radomski.
  • Podskarbi administrował nieobsadzonymi królewszczyznami, przekazując ich dochody do skarbu centralnego. W czasie bezkrólewia opiekował się dobrami stołowymi króla.
  • Ze swojej działalności musiał każdorazowo rozliczać się przed sejmem.

Z tymi trzema tytułami Hermolaus Ligęza stał się jednym z najważniejszych ludzi w Królestwie polskim tego okresu. Jego herb zauważyć możemy na awersach i rewersach monet  Zygmunta III Wazy (do 1632 roku). 

Pod wyobrażeniem jabłka królewskiego na awersie półtoraków 1626, widzimy herb Półkozic.
Głowa osła w tarczy herbowej.





Na awersie szóstaka 1627 pod popiersiem króla.






Na rewersie pięknego ;) talara 1627 pod tarczą herbową państwa. Nad łańcuchem orderu złotego runa.





Na awersie talara 1628 pod półpostacią króla.







Na awersie kolejnego talara 1631 pod półpostacią króla.









Ostatni raz na talarze 1632 pod półpostacią króla. 



Historia herbu.

Pierwsze wzmianki na temat rodzin związanych z tym herbem to 1354 rok. Możemy więc przypuszczać, że herb może być o nawet 100 lat starszy. Rodziny, które mogą należeć do tego herbu to według strony LINK :

Biały, Bielicki, Błażowski, Błędowski, Bobrkowski, Bobryk, Bobrykowicz, Bobrzykiewicz, Bogumiłowicz, Bogumiłowski, Bogusz, Boguszewicz, Bohusz, Bohuszewicz, Borzęcki, Breński, Broniszowski, Brzeński, Brzostowski, Chmielowski, Chorążyc, Czark, Czarkowski, Czarnej, Czarnek, Czarnkowski, Czyżowski, Danielecki, Danikowski, Danilecki, Dankowski, Dańkowski, Dąbkowski, Demczyński, Dłuski, Dobroszewski, Dobryszowski, Dorniak, Druszkowski, Drzewicki, Galiński, Gardliński, Garliński, Giebułtowski, Gliński, Gliwiński, Gostjowski, Gostyowski, Gostyjowski, Gostyński, Gradowski, Grodowski, Gronvald, Gronwaldski, Gutowski, Herecki, Hińcza, Horecki, Indyk, Istmont, Jedleński, Jedliżski, Jeleniewicz, Jurkowski, Justyment, Kaliński, Kamieński, Kawiecki, Koczyński, Koryczwski, Korkliński, Korycieński, Koskowski, Koszuba, Krzywkowski, Kukiel, Kukwa, Kurdwanowski, Laskowski, Lekarski, Lenarski, Lesiewski, Lesznicki, Leśnicki, Leśniewicz, Leśniowicz, Ligęza, Linksza, Lipnicki, Łomanowicz, Major, Marszewski, Marszowski, Mawolski, Mikołajewski, Minor, Młocki, Młodecki, Młodnicki, Mołdawski, Mołodawski, Mołodecki, Moszgowy, Mozgawa, Nasiełowski, Nasiłowski, Nasiński, Nasiołowski, Niesiołowski, Niewiarowicz, Niewiarowski, Niewierowicz, Niewierowski, Nikiel, Niwiński, Nowowiejski, Nykiel, Obłąk, Obodyński, Orlikowski, Pachowski, Pawłowski, Pekur, Pełka, Perakładowski, Perekładowski, Petryk, Piekarski, Piestrzecki, Piestrzycki, Pikarski, Plechniewicz, Plichta, Pliszka, Płochut, Pobikrowski, Podbielski, Pogorski, Pogoski, Pohorski, Pohoski, Polaski, Potrykowski, Potworowski, Przemankowski, Przeradowski, Przesławski, Pułaski, Radziszewski, Rokosz, Rucki, Rzeszowski, Sawnowski, Sepichowski, Sępichowski, Siestrzeniec, Siostrzenic,, Skotnicki, Sławiec, Smok, Socha, Sopichowski, Stamierowski, Stamirowski, Starołęski, Stawisz, Strygocki, Strygucki, Strzałkowski, Strzygocki, Swenderski, Swęderski, Szczaniecki, Szczekowski, Śnieżyński, Śwenderski, Świderski, Świdziński, Świeczka, Świeżyński, Tabor, Taborowicz, Taborowski, Taworowski, Trzciński, Trzewliński, Wawrowski, Wąsicki, Wąszycki, Wielepnicki, Wielewiejski, Wielowiejski, Wielowieyski, Wilski, Włodek, Wojeński, Wolski, Wołczek, Wrocimowski, Wroćmirowski, Zagwojski, Zakrzewski, Zalasowski, Zalassowski, Zalaszowski, Zalazowski, Załazowski, Zasada, Zaszada, Zawadzki, Zawisza, Ziemblicki, Złotczski, Złotnicki, Żebrowski, Żenkiewicz, Żorewicz, Żórawski, Żyhorowicz

Natomiast tu znajdziecie ładne opracowanie jak zmieniał się herb przez lata LINK.

Podsumowanie

Mam nadzieję, że nieco poszerzyłem wasze horyzonty na ten temat, bo swoje z pewnością :)
Pamiętajmy o osobach, o których inni nie pamiętają.
Pozdrawiam



Korzystałem z google grafika, Wikipedi, http://www.genealogia.okiem.pl , wcn, archiwum gabinetu Niemczyka, encyklopedii Jana Gutenberga 1936 i A.Mikołajczyk "Monety stare i nowe"

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Szóstak 1627 - moneta o wielu obliczach.

O co chodzi? Wszystko zaczęło się wczorajszego popołudnia. Postanowiłem, że poczytam troszkę o monecie z mej kolekcji jaką jest ładnie zachowany szóstak 1627.Znalazłem kilka wolnych karteczek i odpaliłem mój ulubiony internetowy katalog LINK od ręki wypisałem wszystkie roczniki i odmiany szóstaków Zygmunta III Wazy umieszczonych w tym katalogu. W katalogu oznaczono 1 odmianę tego rocznika, który jest jednocześnie ostatnim rocznikiem szóstaka bitego w latach 1595 - 1627 (z kilku letnimi przerwami). Stwierdziłem, że skoro to ostatni rocznik bicia to na pewno mincerze troszkę zabawili się z odmianami stempli.
Moje przypuszczenia się potwierdzają... Powiedziałem sobie, że przysiedzę przy tym temacie. Mimo, że spędziłem ponad 6 godzin przy komputerze, nadwyrężając wzrok... jestem z siebie dumny. Udało mi się odnaleźć na ten moment 20 odmian tego jakże "pospolitego" rocznika. Śmiem przypuszczać, że gdyby ktoś spędził więcej czasu i znalazł więcej czytelnych egzemplarzy, ta liczba…

Zygmunt III Waza - czyli o potężnym rodzie na tronie potężnego mocarstwa (cz.1)

Sytuacja w państwie. Dnia 7 lipca roku pańskiego 1572 umiera ostatni czystej krwi potomek potężnego rodu Jagiellonów panującego w Polsce od 1386 roku a mianowicie Zygmunt II August, Z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski,ruski,pruski,mazowiecki,żmudzki,inflancki,smoleński,siewierski i czernihowski. Nie pozostawił on po sobie męskiego potomka.  Dukat 1548 z pięknym portretem króla.
Przez rok od śmierci króla w Polsce panowało bezkrólewie. O tytuł króla Rzeczpospolitej Obojga Narodów walczyli w wyborach : car Rosji Iwan Groźny, król szwedzki Jan , arcyksiążę Ernest Habsburg i Henryk Walezjusz. Tak  Iwan Groźny mógł zostać królem Polski.


Car Iwan Groźny

Człowiek, którego widzimy na fragmencie portretu powyżej zasługiwał na swój przydomek. Gdy służba doniosła mu, że w Moskwie jest zbyt dużo biedaków kazał utopić ponad 200 w jeziorze. Według jednej z legend, służba przyprowadziła do niego człowieka, którego przyłapano na kradzieży bochenka chleba. Tłumaczył się mu, że ma żonę i d…