Przejdź do głównej zawartości

Tajemnica herbu z monet 1624 - 1632

Herb Półkozic 

Jest herbem, którego zobaczymy na awersie każdego z szóstaków opisanych w poprzednim poście. Początkujący numizmatyk pewnie zastanawiał się dlaczego czyiś herb umieszczono na tak ważnej monecie i to pod popiersiem władcy. Dzisiaj mamy ministra skarbu, finansów i szefa banku centralnego, wtedy natomiast te funkcje w Polsce pełnił Podskarbi wielki koronny.


Herb Półkozic z Kroniki polskiej M.Bielskiego 1597



Hermolaus Ligęza

Pełnił rolę Podskarbiego wielkiego koronnego od 1624 do swej śmierci w 1632 roku. Nie wiemy o nim zbyt wiele. Zagadką pozostaje jego data urodzenia i okoliczności śmierci. Wiadomo, że był on przedstawicielem bogatego i walecznego rodu szlacheckiego. Miał smykałkę do interesów i był uczciwym i sprawiedliwym człowiekiem. Z tych powodów zapisał się w historii Polski jako marszałek Trybunału Głównego Koronnego i Kasztelan zawichojski. Miał na własność chorągiew kozacką, do której należący żołnierze prawdopodobnie wraz z nim wzięli udział w wojnie Polsko - szwedzkiej (1626 - 1629).  Jako podskarbi wielki koronny miał wiele obowiązków. Pozwoliłem sobie wkleić z Wikipedii listę jego obowiązków .
Statut Aleksandra Jagiellończyka z 1504 roku określał zakres działania tego urzędu.
  • Podskarbi miał strzec klejnotów koronnych, w tym koron królewskich (w XVII wieku zastąpił go w tym kustosz koronny).
  • Miał zarządzać skarbem publicznym, jego wydatkami i przychodami. W 1590 roku sejm rozdzielił skarb publiczny na skarb królewski (który oddano pieczy podskarbiego nadwornego koronnego) i skarb państwowy pod kontrolą podskarbiego wielkiego.
  • Kontrolował też finanse publiczne i emitował monetę jako zwierzchnik mennic państwowych.
  • Do 1717 roku wypłacał też żołd wojsku, po tym roku kontrolował ściąganie podatków, z których opłacana była armia. Od 1578 roku sejmy wybierały delegatów, którzy razem z podskarbim decydowali o wydawaniu środków państwowych. Od 1613 roku kontrolę nad skarbem przejął Trybunał Skarbowy Radomski.
  • Podskarbi administrował nieobsadzonymi królewszczyznami, przekazując ich dochody do skarbu centralnego. W czasie bezkrólewia opiekował się dobrami stołowymi króla.
  • Ze swojej działalności musiał każdorazowo rozliczać się przed sejmem.

Z tymi trzema tytułami Hermolaus Ligęza stał się jednym z najważniejszych ludzi w Królestwie polskim tego okresu. Jego herb zauważyć możemy na awersach i rewersach monet  Zygmunta III Wazy (do 1632 roku). 

Pod wyobrażeniem jabłka królewskiego na awersie półtoraków 1626, widzimy herb Półkozic.
Głowa osła w tarczy herbowej.





Na awersie szóstaka 1627 pod popiersiem króla.






Na rewersie pięknego ;) talara 1627 pod tarczą herbową państwa. Nad łańcuchem orderu złotego runa.





Na awersie talara 1628 pod półpostacią króla.







Na awersie kolejnego talara 1631 pod półpostacią króla.









Ostatni raz na talarze 1632 pod półpostacią króla. 



Historia herbu.

Pierwsze wzmianki na temat rodzin związanych z tym herbem to 1354 rok. Możemy więc przypuszczać, że herb może być o nawet 100 lat starszy. Rodziny, które mogą należeć do tego herbu to według strony LINK :

Biały, Bielicki, Błażowski, Błędowski, Bobrkowski, Bobryk, Bobrykowicz, Bobrzykiewicz, Bogumiłowicz, Bogumiłowski, Bogusz, Boguszewicz, Bohusz, Bohuszewicz, Borzęcki, Breński, Broniszowski, Brzeński, Brzostowski, Chmielowski, Chorążyc, Czark, Czarkowski, Czarnej, Czarnek, Czarnkowski, Czyżowski, Danielecki, Danikowski, Danilecki, Dankowski, Dańkowski, Dąbkowski, Demczyński, Dłuski, Dobroszewski, Dobryszowski, Dorniak, Druszkowski, Drzewicki, Galiński, Gardliński, Garliński, Giebułtowski, Gliński, Gliwiński, Gostjowski, Gostyowski, Gostyjowski, Gostyński, Gradowski, Grodowski, Gronvald, Gronwaldski, Gutowski, Herecki, Hińcza, Horecki, Indyk, Istmont, Jedleński, Jedliżski, Jeleniewicz, Jurkowski, Justyment, Kaliński, Kamieński, Kawiecki, Koczyński, Koryczwski, Korkliński, Korycieński, Koskowski, Koszuba, Krzywkowski, Kukiel, Kukwa, Kurdwanowski, Laskowski, Lekarski, Lenarski, Lesiewski, Lesznicki, Leśnicki, Leśniewicz, Leśniowicz, Ligęza, Linksza, Lipnicki, Łomanowicz, Major, Marszewski, Marszowski, Mawolski, Mikołajewski, Minor, Młocki, Młodecki, Młodnicki, Mołdawski, Mołodawski, Mołodecki, Moszgowy, Mozgawa, Nasiełowski, Nasiłowski, Nasiński, Nasiołowski, Niesiołowski, Niewiarowicz, Niewiarowski, Niewierowicz, Niewierowski, Nikiel, Niwiński, Nowowiejski, Nykiel, Obłąk, Obodyński, Orlikowski, Pachowski, Pawłowski, Pekur, Pełka, Perakładowski, Perekładowski, Petryk, Piekarski, Piestrzecki, Piestrzycki, Pikarski, Plechniewicz, Plichta, Pliszka, Płochut, Pobikrowski, Podbielski, Pogorski, Pogoski, Pohorski, Pohoski, Polaski, Potrykowski, Potworowski, Przemankowski, Przeradowski, Przesławski, Pułaski, Radziszewski, Rokosz, Rucki, Rzeszowski, Sawnowski, Sepichowski, Sępichowski, Siestrzeniec, Siostrzenic,, Skotnicki, Sławiec, Smok, Socha, Sopichowski, Stamierowski, Stamirowski, Starołęski, Stawisz, Strygocki, Strygucki, Strzałkowski, Strzygocki, Swenderski, Swęderski, Szczaniecki, Szczekowski, Śnieżyński, Śwenderski, Świderski, Świdziński, Świeczka, Świeżyński, Tabor, Taborowicz, Taborowski, Taworowski, Trzciński, Trzewliński, Wawrowski, Wąsicki, Wąszycki, Wielepnicki, Wielewiejski, Wielowiejski, Wielowieyski, Wilski, Włodek, Wojeński, Wolski, Wołczek, Wrocimowski, Wroćmirowski, Zagwojski, Zakrzewski, Zalasowski, Zalassowski, Zalaszowski, Zalazowski, Załazowski, Zasada, Zaszada, Zawadzki, Zawisza, Ziemblicki, Złotczski, Złotnicki, Żebrowski, Żenkiewicz, Żorewicz, Żórawski, Żyhorowicz

Natomiast tu znajdziecie ładne opracowanie jak zmieniał się herb przez lata LINK.

Podsumowanie

Mam nadzieję, że nieco poszerzyłem wasze horyzonty na ten temat, bo swoje z pewnością :)
Pamiętajmy o osobach, o których inni nie pamiętają.
Pozdrawiam



Korzystałem z google grafika, Wikipedi, http://www.genealogia.okiem.pl , wcn, archiwum gabinetu Niemczyka, encyklopedii Jana Gutenberga 1936 i A.Mikołajczyk "Monety stare i nowe"

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Mennictwo polskie za Kazimierza Wielkiego i nie tylko :)

I śpi król Piast, ostatni na polskim tronie lecz w umysłach i sercach poddanych swoich, królem zawsze był i będzie, gdyż ten tytuł pełen chwały, jego imieniu towarzyszyć będzie.
Wielki wódz niczym murarz, odbudował swoje państwo a poddanych - miał ich wielu, niczym pasterz potraktował.  Państwo dziadów zrujnowane niczym  Atlas na swe barki wziął i drewno w kamień przemienił. Nie bał się prawa, sam je stanowił, A, że nauki był wielbiciel ustanowił akademię.
Jako, że nic nie trwa wiecznie,  jego życie skończyło się przedwcześnie. My Polacy my Polski ród  my pamiętamy i pamiętać będziemy  dziadów naszych trud.  Trud budowy państwa tego, byśmy dzisiaj tu żyli i legendę tą tworzyli. 
R.B                                                
Powyższy wierszyk mego autorstwa pewnie uświadomił wam sympatię jaką darzę tego władcę.
Teraz pora na zarys historyczny. A później sprawy numizmatyczne.



Kazimierz Wielki  Ostatnio było o "ostatnim" Piaście czystej krwi natomiast dziś o ostatnim królu z tej dynastii i…

Dwa tematy = jeden post czyli 100 dukatów i Order Złotego Runa

Dzisiaj trochę o numizmatyce, falerystyce i heraldyce. Ostatnio nie wiem o czym pisać na początek. Tego posta zaczynałem od nowa 4 razy. Dzisiaj opowiemy sobie o dwóch tematach. Każdy temat będzie miał swój nagłówek. Zacznijmy od jednej z najsłynniejszych pozycji w polskiej numizmatyce. Złotej 100 dukatówce i jej historii.


100 dukatów bydgoskich 1621
2 września roku pańskiego 1621 wojska Rzeczpospolitej Obojga Narodów stanęły w drodze wojskom tureckim sułtana Osmana II. Wydarzenie to miało miejsce pod miejscowością Chocim. Dowódcą wojsk polskich wówczas był wielki wódz Hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza do jego śmierci 24 września. Siły polskie wynosiły około 50 000 żołnierzy natomiast siły tureckie były prawie  trzykrotnie wyższe. Pomimo wielkiej przewagi dzięki naszym genialnym dowódcą zwyciężyliśmy. Dnia 9 października spisano traktat pokojowy na korzyść obydwu stron polskie siły straciły w tym boju około 14 000 wojowników natomiast tureckie około 40 000 żołnie…

Nowe zdobycze...

Obiecanki Tak jak pisałem w pierwszym poście oto pierwszy  przegląd mych zdobyczy z lipca. Jest ich 14 i może nie są zachwycające urodą ale moneta nie musi być idealna, i tak jest świadectwem historii ludzkości.
Miedź i miedź Zacznijmy przegląd od monet miedzianych. Ustawione są chronologicznie od najstarszej.
Przed "POTOP"owa pamiątka
Powyższa moneta to miedziany szeląg króla Szwecji Karola Gustawa, który był stopniowo wprowadzany na ziemie polskie wraz z posuwającym się wojskiem szwedzkim podczas Potopu Szwedzkiego. Wypierał on tak zwane boratynki. Aw: CAROLVSOGS REX w centrum awersu ukoronowany monogram władcy. Rw: SOLIDIS CWIF 1661 w centrum rewersu herb miasta Rygi. Mennica Ryska
Boratynki  Koronna
 Jak ja je uwielbiam.  Miedziane szelągi Jana Kazimierza mają w sobie to coś. Szczególnie tak ładnie zachowane. Jest ponad 1000 odmian boratynek a do tego trzeba dodać jeszcze fałszerstwa z epoki. Zdjęcie tego nie oddaje ale powyższa jest w 3 stanie z piękną połyskliwą szufl…